ბირთვული მედიცინა
ბირთვული მედიცინა მედიცინის დარგია, რომელიც უსაფრთხო რაოდენობის რადიოაქტიური ნივთიერებების გამოყენებით ორგანოთა ფუნქციის დიაგნოსტიკასა და ზოგიერთი დაავადების მკურნალობას ახორციელებს.
ბირთვული მედიცინა მედიცინის დარგია, რომელიც უსაფრთხო, მცირე რაოდენობის რადიოაქტიური ნივთიერებების (რადიოფარმაცევტული ნივთიერებები) გამოყენებით ორგანოებისა და ქსოვილების ფუნქციას აფასებს და ზოგიერთ დაავადებას მკურნალობს. სხვა ვიზუალური მეთოდებისგან განსხვავებით, ის უპირატესად ორგანოს აგებულებას კი არა, მის ფუნქციასა და მეტაბოლიზმს აჩვენებს.
ძირითადი მიმართულებები
- სცინტიგრაფია - ორგანოთა ფუნქციის შესაფასებელი კვლევა (ფარისებრი ჯირკვალი, თირკმელი, ძვლები);
- PET-კვლევა - ონკოლოგიაში სიმსივნის გავრცელების შესაფასებლად;
- ძვლის სცინტიგრაფია - მეტასტაზებისა და ანთებითი პროცესების გამოსავლენად;
- ფარისებრი ჯირკვლის რადიოიოდით მკურნალობა - ჰიპერფუნქციისა და სიმსივნის დროს;
- გულის პერფუზიის კვლევა - გულის კუნთის სისხლმომარაგების შესაფასებლად.
რამდენად უსაფრთხოა კვლევა
ბირთვულ მედიცინაში გამოყენებული რადიაციული დოზა მცირეა და კონტროლირებადი, ხოლო ნივთიერება ორგანიზმიდან ბუნებრივად გამოიყოფა. კვლევის სარგებელი მოსალოდნელ მინიმალურ რისკს მნიშვნელოვნად აღემატება, თუმცა ორსულობისა და ძუძუთი კვების პერიოდში საჭიროა განსაკუთრებული სიფრთხილე.
როგორ ტარდება კვლევა
პაციენტს შეჰყავთ ან ასმევენ რადიოფარმაცევტულ ნივთიერებას, შემდეგ გარკვეული დროის შემდეგ სპეციალური კამერა იღებს ორგანოს ფუნქციის გამოსახულებას. პროცედურა უმტკივნეულოა, თუმცა ზოგჯერ ლოდინსა და რამდენიმე ეტაპს მოითხოვს.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ ბირთვული მედიცინის სპეციალისტები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ თემატურ სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
დიახ - ბირთვულ მედიცინაში გამოყენებული რადიოფარმაცევტული ნივთიერების დოზა მცირეა და მკაცრად კონტროლდება, ხოლო ნივთიერება ორგანიზმიდან რამდენიმე საათში ან დღეში ბუნებრივად გამოიყოფა. კვლევის დიაგნოსტიკური სარგებელი მინიმალურ რადიაციულ რისკს მნიშვნელოვნად აღემატება. ორსულობისა და ძუძუთი კვების შესახებ ექიმს წინასწარ უნდა აცნობოთ.
მომზადება კვლევის ტიპზეა დამოკიდებული - ზოგი გამოკვლევა უზმოობას საჭიროებს, ზოგისთვის კი გარკვეული მედიკამენტების დროებით შეწყვეტაა საჭირო ექიმის მითითებით. ფარისებრი ჯირკვლის კვლევამდე ხშირად იზღუდება იოდის შემცველი საკვები და კონტრასტული ნივთიერებები. ზუსტ ინსტრუქციებს კლინიკა წინასწარ მოგაწვდით.
დიაგნოსტიკური კვლევების უმეტესობის შემდეგ განსაკუთრებული სიფრთხილე საჭირო არ არის, თუმცა რეკომენდებულია მეტი სითხის მიღება ნივთიერების სწრაფად გამოსადევნად. მაღალი დოზით მკურნალობის (მაგალითად, რადიოიოდის) შემდეგ კი პირველ დღეებში მიზანშეწონილია ორსულებთან და მცირეწლოვან ბავშვებთან ახლო კონტაქტის შეზღუდვა. კონკრეტულ ვადებსა და წესებს ექიმი ინდივიდუალურად მოგცემთ.
ჩვეულებრივი კომპიუტერული ტომოგრაფია ორგანოს აგებულებას აჩვენებს, PET-კვლევა კი უჯრედების მეტაბოლურ აქტივობას - სად მიმდინარეობს ინტენსიური პროცესი, მაგალითად, სიმსივნური ზრდა. ხშირად ეს ორი მეთოდი ერთდება (PET-CT), რაც ერთდროულად აძლევს ექიმს ინფორმაციას აგებულებაზეც და ფუნქციაზეც. ეს ონკოლოგიაში სიმსივნის სტადიის დასადგენად ფასდაუდებელია.
ეს კვლევები ინიშნება, როცა საჭიროა ორგანოს ფუნქციის შეფასება - მაგალითად, ფარისებრი ჯირკვლის აქტივობის, თირკმლის მუშაობის ან გულის სისხლმომარაგების დასადგენად. ონკოლოგიაში ისინი გამოიყენება სიმსივნის გავრცელებისა და მკურნალობის ეფექტის შესაფასებლად. კვლევის ჩვენებას მკურნალი ექიმი განსაზღვრავს - ეს არ არის ტესტი, რომელსაც პაციენტი დამოუკიდებლად ირჩევს.
