დიეტოლოგია
დიეტოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც კვების გავლენას შეისწავლის ჯანმრთელობაზე და სამკურნალო კვების დანიშვნას მოიცავს სხვადასხვა დაავადების დროს.
დიეტოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც კვების როლს შეისწავლის დაავადებათა განვითარებაში, მკურნალობასა და პრევენციაში. ექიმი-დიეტოლოგი სამკურნალო კვებას ნიშნავს როგორც დამოუკიდებელ, ისე ძირითადი მკურნალობის თანმხლებ საშუალებად - სწორად შერჩეული რაციონი ბევრი დაავადების მართვის აუცილებელი კომპონენტია.
რა მდგომარეობების დროს ინიშნება სამკურნალო კვება
- სიმსუქნე და მეტაბოლური სინდრომი - წონის კონტროლირებადი კლება სამედიცინო მეთვალყურეობით;
- შაქრიანი დიაბეტი - ნახშირწყლების მართვა და გლიკემიის კონტროლი;
- საჭმლის მომნელებელი სისტემის დაავადებები - გასტრიტი, წყლული, ღვიძლისა და ნაღვლის ბუშტის პათოლოგიები;
- თირკმლის დაავადებები - ცილისა და მარილის შეზღუდვა თირკმლის ფუნქციის დასაცავად;
- გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები - ქოლესტერინისა და წნევის სამართავი კვების რეჟიმი;
- კვებითი ალერგია და აუტანლობა - ელიმინაციური დიეტების შედგენა და კონტროლი.
როდის მივმართოთ დიეტოლოგს
დიეტოლოგის კონსულტაცია საჭიროა, როცა დაავადება კვების კორექციას მოითხოვს, წონა ჯანმრთელობას უქმნის საფრთხეს ან თვითნებურად დაწყებული დიეტები შედეგს არ იძლევა. ექიმთან ვიზიტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბავშვების, ორსულებისა და ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტების კვების შეცვლამდე.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
დიეტოლოგი აფასებს კვების სტატუსს, სხეულის შემადგენლობას და ლაბორატორიულ მაჩვენებლებს, შემდეგ კი ადგენს ინდივიდუალურ სამკურნალო რაციონს. მკურნალობის პროცესში რაციონი ეტაპობრივად კორექტირდება, საჭიროებისას მედიკამენტებთან და ფიზიკურ აქტივობასთან კომბინაციაში.
პრევენცია
რეგულარული, მრავალფეროვანი კვება, შაქრისა და დამუშავებული პროდუქტების შეზღუდვა და საკმარისი სითხის მიღება მრავალი ქრონიკული დაავადების რისკს ამცირებს.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ დიეტოლოგები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ კვებასთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ექიმთან ვიზიტი აუცილებელია, თუ სხეულის მასის ინდექსი 30-ს აჭარბებს, წელის გარშემოწერილობა ქალებში 88 სმ-ზე, მამაკაცებში კი 102 სმ-ზე მეტია, ან წონის ფონზე მოიმატა წნევამ და შაქარმა. ასევე საყურადღებოა 6 თვეში 5 კგ-ზე მეტის უმიზეზო კლება - ეს კვლევას საჭიროებს დიეტის დაწყებამდე.
დიეტოლოგი ითვლის ნახშირწყლების დღიურ რაოდენობას და ანაწილებს მას მიღებებზე, რომ შაქრის მკვეთრი მერყეობა თავიდან აიცილოს. გეგმა ითვალისწინებს პროდუქტების გლიკემიურ ინდექსს, პაციენტის მედიკამენტებს და ფიზიკურ აქტივობას. სწავლების შემდეგ პაციენტი თავად ახერხებს პორციების შეფასებას - ეს დიაბეტის მართვის ერთ-ერთი მთავარი უნარია.
ეს რეჟიმები ზოგ ადამიანს ერგება, თუმცა უკუნაჩვენებია ორსულობის, ღვიძლისა და თირკმლის დაავადებების, ნაღვლკენჭოვანი დაავადებისა და დიაბეტის ზოგიერთი მედიკამენტის ფონზე - ჰიპოგლიკემიის რისკის გამო. მკაცრი რეჟიმის დაწყებამდე აუცილებელია ექიმის კონსულტაცია და საბაზისო ანალიზები, პროცესში კი მდგომარეობის მონიტორინგი.
ელიმინაციური დიეტის დროს რაციონიდან 2-4 კვირით გამოირიცხება საეჭვო პროდუქტი, შემდეგ კი ეტაპობრივად, თითო-თითოდ ბრუნდება - სიმპტომების დაბრუნება პროდუქტის აუტანლობას ადასტურებს. პროცესი დიეტოლოგის მეთვალყურეობით უნდა მიმდინარეობდეს, რომ რაციონი არ გახდეს დეფიციტური, განსაკუთრებით ბავშვებში.
პირველი საკონტროლო ვიზიტი ჩვეულებრივ 2-4 კვირაში ინიშნება - ამ დროს ფასდება რაციონის ატანა და პირველი შედეგები. შემდგომ ვიზიტები თვეში ერთხელ ან უფრო იშვიათად გრძელდება, სამიზნე მაჩვენებლების მიღწევამდე. ქრონიკული დაავადებების დროს რაციონის გადახედვა წელიწადში 1-2-ჯერ მაინც არის სასურველი.
