ჰეპატოლოგი
ჰეპატოლოგი ექიმი-სპეციალისტია, რომელიც ღვიძლის, ნაღვლის ბუშტისა და სანაღვლე გზების დაავადებების - ჰეპატიტების, ცხიმოვანი ჰეპატოზისა და ციროზის დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას ეწევა.
ჰეპატოლოგი ექიმი-სპეციალისტია, რომელიც ღვიძლის, ნაღვლის ბუშტისა და სანაღვლე გზების დაავადებებზე მუშაობს. ღვიძლი ორგანიზმის მთავარი ფილტრია და დიდი სარეზერვო შესაძლებლობები აქვს, ამიტომ მისი დაავადებები ხშირად წლების განმავლობაში უსიმპტომოდ მიმდინარეობს და გვიან ვლინდება.
რას მკურნალობს ჰეპატოლოგი
- ვირუსული ჰეპატიტები B და C - ღვიძლის ქრონიკული ინფექციები, რომლებიც მკურნალობის გარეშე ციროზამდე მიდის;
- ღვიძლის ცხიმოვანი დაავადება - ცხიმის დაგროვება ღვიძლის უჯრედებში, ხშირად ჭარბ წონასთან ერთად;
- ალკოჰოლური დაზიანება - ალკოჰოლის ხანგრძლივი მოხმარებით გამოწვეული ცვლილებები;
- აუტოიმუნური ჰეპატიტი - იმუნური სისტემის მიერ ღვიძლის უჯრედების დაზიანება;
- ციროზი - ღვიძლის ქსოვილის შეუქცევადი გადაგვარება და ფუნქციის დაქვეითება.
როდის მივმართოთ ჰეპატოლოგს
საყურადღებოა მუდმივი სისუსტე, სიმძიმის შეგრძნება მარჯვენა ფერდქვეშ, კანისა და თვალების სიყვითლე, შარდის გამუქება, კანის ქავილი და ანალიზებში ღვიძლის ფერმენტების მომატება. ამ ნიშნების უგულებელყოფა დაავადების პროგრესირების საშუალებას იძლევა.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
ძირითადი კვლევებია სისხლის ბიოქიმია, ვირუსული ჰეპატიტების მარკერები, მუცლის ღრუს ექოსკოპია და ღვიძლის ელასტოგრაფია, რომელიც ფიბროზის ხარისხს უსისხლოდ ზომავს. მკურნალობა მოიცავს ანტივირუსულ და დამცავ მედიკამენტებს, კვების კორექციასა და ძირითადი მიზეზის მართვას.
პრევენცია
ღვიძლს იცავს B ჰეპატიტის ვაქცინაცია, ალკოჰოლის შეზღუდვა, ჯანსაღი წონის შენარჩუნება, მედიკამენტების უკონტროლო მიღებისგან თავის შეკავება და სამედიცინო მანიპულაციებისას სტერილურობის დაცვა.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ ჰეპატოლოგები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ ღვიძლის დაავადებებთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
კონსულტაცია საჭიროა, თუ ღვიძლის ფერმენტები (ALT, AST) ორ ანალიზში ზედიზედ მომატებულია, ექოსკოპიამ ცხიმოვანი ჰეპატოზი აჩვენა ან B/C ჰეპატიტის ტესტი დადებითი გამოვიდა. დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს კანისა და თვალების გაყვითლების, შარდის მკვეთრი გამუქების ან მუცლის მოცულობის სწრაფი ზრდის შემთხვევაში.
ელასტოგრაფია ღვიძლის სიმკვრივის გაზომვის უსისხლო მეთოდია - აპარატი კანზე მიდებული გადამწოდით ქსოვილის ელასტიკურობას აფასებს და ფიბროზის ხარისხს ადგენს. კვლევა 10-15 წუთი გრძელდება, უმტკივნეულოა და ტარდება 3-4 საათიანი შიმშილის შემდეგ. ბევრ შემთხვევაში ის ღვიძლის ბიოფსიას ანაცვლებს და მკურნალობის დინამიკის საკონტროლოდაც გამოიყენება.
დიახ - თანამედროვე პირდაპირი მოქმედების ანტივირუსული მედიკამენტებით C ჰეპატიტი შემთხვევათა 95 პროცენტზე მეტში სრულად იკურნება. მკურნალობა ტაბლეტებით მიმდინარეობს და ჩვეულებრივ 8-12 კვირა გრძელდება, მინიმალური გვერდითი მოვლენებით. მთავარია დაავადების დროული გამოვლენა, სანამ ღვიძლში შეუქცევადი ცვლილებები განვითარდება.
საწყის ეტაპზე ცხიმოვანი ჰეპატოზი შექცევადია, თუმცა მისი ნაწილი ანთებაში (სტეატოჰეპატიტში) და შემდეგ ფიბროზში გადადის. მთავარი მკურნალობა წონის კლებაა - სხეულის მასის 7-10 პროცენტით შემცირება ღვიძლში ცხიმსა და ანთებას მნიშვნელოვნად ამცირებს. ამასთან საჭიროა შაქრისა და ქოლესტერინის კონტროლი და ალკოჰოლისგან თავის შეკავება.
ქრონიკული ჰეპატიტის დროს სისხლის ანალიზები და ექოსკოპია ჩვეულებრივ 6-12 თვეში ერთხელ ტარდება, ელასტოგრაფია კი წელიწადში ერთხელ. ციროზის დიაგნოზის შემთხვევაში ყოველ 6 თვეში საჭიროა ექოსკოპია და ალფა-ფეტოპროტეინის ანალიზი - ეს ღვიძლის სიმსივნის ადრეული გამოვლენის სტანდარტული სქემაა. ზუსტ გრაფიკს ჰეპატოლოგი ინდივიდუალურად ადგენს.
