ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური მზრუნველობა
ინკურაბელურ პაციენტთა პალიატიური მზრუნველობა სამედიცინო მიმართულებაა, რომელიც განუკურნებელი დაავადების მქონე ადამიანების ტკივილის შემსუბუქებას, სიმპტომების მართვასა და ცხოვრების ხარისხის შენარჩუნებას ემსახურება.
პალიატიური მზრუნველობა სამედიცინო დახმარების მიმართულებაა, რომელიც განუკურნებელი ან სიცოცხლისთვის საშიში დაავადების მქონე პაციენტების ცხოვრების ხარისხზე ზრუნავს. მისი მიზანი დაავადების განკურნება კი არა, ტანჯვის შემსუბუქებაა - ფიზიკური ტკივილიდან ემოციურ და სულიერ საჭიროებებამდე. მზრუნველობა პაციენტთან ერთად მის ოჯახსაც მოიცავს.
რას მოიცავს პალიატიური მზრუნველობა
- ტკივილის მართვა - ქრონიკული ტკივილის სისტემური კონტროლი თანამედროვე სქემებით;
- სიმპტომების შემსუბუქება - გულისრევის, ქოშინის, უმადობის, უძილობის მართვა;
- მოვლის ორგანიზება - ნაწოლების პრევენცია, კვების უზრუნველყოფა, ჰიგიენა;
- ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა - პაციენტისა და ოჯახის თანხლება მძიმე პერიოდში;
- სოციალური დახმარება - საჭირო სერვისებისა და უფლებების შესახებ ინფორმირება;
- ოჯახის სწავლება - მოვლის უნარების გადაცემა ახლობლებისთვის.
ვის სჭირდება პალიატიური მზრუნველობა
პალიატიური დახმარება საჭიროა ონკოლოგიური დაავადების გვიანი სტადიების, ორგანოთა ტერმინალური უკმარისობის, მძიმე ნევროლოგიური დაავადებების და სხვა პროგრესირებადი მდგომარეობების დროს. მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ: პალიატიური ჩარევა მხოლოდ სიცოცხლის ბოლო დღეებისთვის არ არის - ის ძირითად მკურნალობას პარალელურად ერთვის და მის ეფექტიანობასაც ზრდის.
სად ხორციელდება მზრუნველობა
პალიატიური დახმარება შესაძლებელია სტაციონარში, სპეციალიზებულ განყოფილებაში, ჰოსპისში ან სახლის პირობებში მობილური გუნდის მეშვეობით. ფორმატის არჩევა პაციენტის მდგომარეობასა და ოჯახის შესაძლებლობებზეა დამოკიდებული.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ პალიატიური მზრუნველობის სპეციალისტები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ ტკივილის მართვასთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
რაც შეიძლება ადრე - სერიოზული დიაგნოზის დასმისთანავე და არა მხოლოდ მაშინ, როცა ძირითადი მკურნალობა ამოიწურა. ოჯახმა პალიატიურ სერვისს უნდა მიმართოს, თუ ტკივილი დანიშნული მედიკამენტებით ვეღარ კონტროლდება 1-2 კვირის განმავლობაში, ბოლო 3 თვეში ორჯერ ან მეტჯერ გახდა საჭირო სასწრაფო ჰოსპიტალიზაცია, ან პაციენტი სწრაფად იკლებს წონას და ძალას.
პალიატიური მზრუნველობა ფართო ცნებაა - ის დაავადების ნებისმიერ ეტაპზე ერთვის და ძირითად მკურნალობასთან თანაარსებობს. ჰოსპისი მისი ნაწილია, რომელიც სიცოცხლის ბოლო პერიოდზეა ორიენტირებული, როცა დაავადების საწინააღმდეგო მკურნალობა აღარ ტარდება. ჰოსპისური მოვლა შესაძლებელია როგორც დაწესებულებაში, ისე სახლში.
ექიმის სქემით მიღებისას ოპიოიდები ტკივილის მართვის უსაფრთხო და ეფექტიანი საშუალებაა - პალიატიურ პაციენტებში დამოკიდებულების შიში ხშირად გადაჭარბებულია და ტკივილის დაუშვებელ ატანას იწვევს. დოზა ეტაპობრივად, ტკივილის ინტენსივობის მიხედვით კორექტირდება. გვერდითი ეფექტები - შეკრულობა, ძილიანობა - მართვადია და ექიმს უნდა ეცნობოს.
დიახ - მობილური პალიატიური გუნდი (ექიმი, ექთანი, საჭიროებისას ფსიქოლოგი) გეგმურად სტუმრობს პაციენტს სახლში, აკონტროლებს სიმპტომებს, ასწავლის ოჯახს მოვლის ტექნიკებს და უზრუნველყოფს ტკივილგამაყუჩებლების სქემას. საქართველოში ასეთი სერვისები სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებშიც მოქმედებს - მიმართეთ ოჯახის ექიმს ან სოციალურ სამსახურს ინფორმაციისთვის.
მძიმედ დაავადებული ახლობლის მოვლა ემოციურად გამომფიტავია - მომვლელის გადაწვა რეალური რისკია, რომელიც თავად პაციენტის მოვლასაც აუარესებს. პალიატიური გუნდის ფსიქოლოგი მუშაობს როგორც პაციენტთან, ისე ოჯახთან, გლოვის პერიოდის ჩათვლით. დახმარებას მიმართეთ, თუ მომვლელს აღენიშნება მუდმივი უძილობა, გაღიზიანება ან უიმედობის განცდა 2 კვირაზე მეტ ხანს.
