მამოლოგია
მამოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც სარძევე ჯირკვლის (ძუძუს) დაავადებების დიაგნოსტიკას, მკურნალობასა და პრევენციას შეისწავლის.
მამოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც სარძევე ჯირკვლის (ძუძუს) აგებულებას, ფუნქციასა და დაავადებებს შეისწავლის. ის მოიცავს როგორც კეთილთვისებიან მდგომარეობებს, ისე ძუძუს ავთვისებიან სიმსივნეს, რომელიც ქალებში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სიმსივნეა - თუმცა დროული გამოვლენისას წარმატებით იმართება.
გავრცელებული დაავადებები
- მასტოპათია - ძუძუს ქსოვილის კეთილთვისებიანი ცვლილება, ხშირად ჰორმონულ ცვლილებებთან დაკავშირებული;
- ფიბროადენომა - ძუძუს კეთილთვისებიანი კვანძოვანი წარმონაქმნი;
- კისტები - სითხით სავსე ღრუები ძუძუს ქსოვილში;
- მასტიტი - ძუძუს ანთება, ხშირად ლაქტაციის პერიოდში;
- ძუძუს ავთვისებიანი სიმსივნე - მდგომარეობა, რომლის ადრეული გამოვლენა გადამწყვეტია.
როდის მივმართოთ მამოლოგს
მამოლოგთან ვიზიტი საჭიროა ძუძუში კვანძის შესინჯვის, ფორმის ან ზომის ცვლილების, კანის ან დვრილის შეცვლილი იერის, დვრილიდან გამონადენის (განსაკუთრებით სისხლიანის) ან ხანგრძლივი ტკივილის დროს. ამ ნიშნების იგნორირება არ შეიძლება, თუნდაც ისინი უმტკივნეულო იყოს.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
ძირითადი კვლევებია ძუძუს ულტრაბგერითი გამოკვლევა, მამოგრაფია და საჭიროებისას ბიოფსია. მკურნალობა დამოკიდებულია დიაგნოზზე - კეთილთვისებიანი მდგომარეობები ხშირად დაკვირვებას ან მედიკამენტურ მართვას საჭიროებს, ხოლო სიმსივნის შემთხვევაში გამოიყენება კომპლექსური მიდგომა ქირურგიის, სხივური და მედიკამენტური თერაპიის ჩართვით.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ მამოლოგები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ ძუძუს დაავადებებთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
პროფილაქტიკური მამოგრაფია ჩვეულებრივ 40-50 წლიდან არის რეკომენდებული, ყოველ 1-2 წელიწადში ერთხელ, ხოლო ოჯახში ძუძუს სიმსივნის ისტორიის დროს სკრინინგი უფრო ადრე იწყება. 40 წლამდე ქალებში, ძუძუს მკვრივი ქსოვილის გამო, ხშირად უპირატესობა ენიჭება ულტრაბგერით კვლევას. ინდივიდუალურ გრაფიკს რისკფაქტორების მიხედვით მამოლოგი განსაზღვრავს.
თვითშემოწმება რეკომენდებულია თვეში ერთხელ, ციკლის დასრულებიდან რამდენიმე დღეში, როცა ძუძუ ნაკლებად მგრძნობიარეა. სარკის წინ დაათვალიერეთ ფორმა და კანი, შემდეგ წრიული მოძრაობით შეისინჯეთ ძუძუ და იღლიის არე კვანძების აღმოსაჩენად. თვითშემოწმება ეხმარება ცვლილების ადრეულ შემჩნევას, თუმცა ის არ ცვლის პროფილაქტიკურ ვიზიტსა და ინსტრუმენტულ კვლევას.
არა - ძუძუში შესინჯული კვანძების უმეტესობა კეთილთვისებიანია, მაგალითად ფიბროადენომა ან კისტა, განსაკუთრებით ახალგაზრდა ქალებში. თუმცა ნებისმიერი ახალი კვანძი შეფასებას საჭიროებს, რადგან მხოლოდ ექიმს შეუძლია კვლევებით განასხვავოს კეთილთვისებიანი და საეჭვო წარმონაქმნი. სწორედ ამიტომ თვითდიაგნოსტიკას ვიზიტი უნდა მოჰყვეს.
ბიოფსია ძუძუს კვანძიდან ქსოვილის ან უჯრედების ნიმუშის აღებაა მისი ხასიათის ზუსტად დასადგენად, ხშირად ულტრაბგერითი კონტროლის ქვეშ. ის ინიშნება მაშინ, როცა ულტრაბგერითი კვლევა ან მამოგრაფია საეჭვო ნიშნებს ავლენს. კეთილთვისებიანი, ტიპური სურათის შემთხვევაში ბიოფსია ხშირად საჭირო არ არის და საკმარისია დაკვირვება.
ზოგიერთი ჰორმონული მედიკამენტი, მათ შორის ხანგრძლივი ჰორმონული ჩანაცვლებითი თერაპია, შესაძლოა გავლენას ახდენდეს ძუძუს ქსოვილსა და რისკზე, თუმცა ეს ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია მედიკამენტის ტიპსა და ხანგრძლივობაზე. სწორედ ამიტომ ასეთი მკურნალობა ექიმის მეთვალყურეობითა და რეგულარული შემოწმებით მიმდინარეობს. სარგებელისა და რისკის ბალანსს ინდივიდუალურად აფასებს ექიმი.