მამოლოგია-რეპროდუქტოლოგია
მამოლოგია-რეპროდუქტოლოგია მედიცინის მიმართულებაა, რომელიც სარძევე ჯირკვლის დაავადებებისა და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის - მათ შორის უშვილობის - დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას აერთიანებს.
მამოლოგია-რეპროდუქტოლოგია მედიცინის მიმართულებაა, რომელიც ორ მჭიდროდ დაკავშირებულ სფეროს აერთიანებს: მამოლოგია სარძევე ჯირკვლის დაავადებებს შეისწავლის, რეპროდუქტოლოგია კი შვილოსნობის ფუნქციასა და უშვილობის მკურნალობას. ორივე სფერო ჰორმონულ სისტემასთანაა დაკავშირებული, ამიტომ მათი ერთად განხილვა ხშირად უფრო სრულ სურათს იძლევა.
რა მდგომარეობებზე მუშაობს ეს მიმართულება
- მასტოპათია - სარძევე ჯირკვლის კეთილთვისებიანი ცვლილებები, ხშირად ჰორმონული დისბალანსის ფონზე;
- სარძევე ჯირკვლის წარმონაქმნები - კისტები, ფიბროადენომები და საეჭვო კვანძები;
- ძუძუს კიბოს ადრეული გამოვლენა - სკრინინგი და საეჭვო ცვლილებების დაზუსტება;
- უშვილობა - წყვილში ორსულობის დაუდგომლობის მიზეზების ძიება და მკურნალობა;
- ჰორმონული დარღვევები - ციკლის დარღვევა, პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი;
- ლაქტაციის პრობლემები - მასტიტი და ძუძუთი კვების სირთულეები.
როდის მივმართოთ ექიმს
მამოლოგთან ვიზიტი აუცილებელია სარძევე ჯირკვალში გამკვრივების, დვრილიდან გამონადენის, კანის ან ფორმის ცვლილების შემჩნევისას. რეპროდუქტოლოგის კონსულტაცია კი მაშინ არის საჭირო, როცა ორსულობა რეგულარული მცდელობის მიუხედავად არ დგება ან ციკლი მუდმივად დარღვეულია.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
გამოიყენება სარძევე ჯირკვლის ექოსკოპია, მამოგრაფია, ჰორმონული კვლევები, საჭიროებისას ბიოფსია; უშვილობის დროს - საკვერცხის რეზერვის შეფასება, სპერმოგრამა და მილების გამტარობის კვლევა. მკურნალობა მოიცავს ჰორმონულ კორექციას, ქირურგიულ ჩარევას და დამხმარე რეპროდუქციულ ტექნოლოგიებს.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ მამოლოგები, რეპროდუქტოლოგები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ ამ სფეროსთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
თვითგასინჯვა თვეში ერთხელ ტარდება, მენსტრუაციის დასრულებიდან 5-7 დღეში, როცა ჯირკვალი ყველაზე რბილია. სარკესთან შეაფასეთ ფორმისა და კანის სიმეტრია, შემდეგ წრიული მოძრაობებით მოისინჯეთ ჯირკვალი და იღლიის არე დგომისა და წოლის პოზიციაში. ნებისმიერი ახალი გამკვრივება ან ცვლილება ექიმთან ვიზიტის საფუძველია.
პროფილაქტიკური მამოგრაფია რეკომენდებულია 40 წლიდან 1-2 წელიწადში ერთხელ, ოჯახში ძუძუს კიბოს ისტორიის შემთხვევაში კი უფრო ადრე - გრაფიკს მამოლოგი ინდივიდუალურად ადგენს. 40 წლამდე ასაკში მკვრივი ჯირკვლოვანი ქსოვილის გამო ძირითადი მეთოდი ექოსკოპიაა. ორი მეთოდი ერთმანეთს ავსებს და ხშირად კომბინაციაში ინიშნება.
კონსულტაცია საჭიროა, თუ ორსულობა არ დგება 12 თვის რეგულარული, დაუცველი სქესობრივი ცხოვრების ფონზე, ხოლო 35 წელს გადაცილებული ქალებისთვის - უკვე 6 თვის შემდეგ. დაუყოვნებლივ, ლოდინის გარეშე მიმართეთ ექიმს, თუ ციკლი არარეგულარულია, გადატანილი გაქვთ მცირე მენჯის ანთებები ან ოპერაციები. კვლევა ყოველთვის ორივე პარტნიორს ეხება.
უმეტესად არა - ორმხრივი, ციკლთან დაკავშირებული ტკივილი ჰორმონული ცვლილებების ბუნებრივი გამოვლინებაა და სიმსივნესთან იშვიათად არის კავშირში. საყურადღებოა ცალმხრივი, მუდმივი, ციკლისგან დამოუკიდებელი ტკივილი, განსაკუთრებით გამკვრივებასთან ან კანის ცვლილებასთან ერთად - ასეთ დროს ექოსკოპია ან მამოგრაფია უახლოეს კვირებში უნდა ჩატარდეს.
ქალისთვის ეს არის ჰორმონული პანელი ციკლის განსაზღვრულ დღეებზე, საკვერცხის რეზერვის შეფასება (AMH), მცირე მენჯის ექოსკოპია და საშვილოსნოს მილების გამტარობის კვლევა; მამაკაცისთვის - სპერმოგრამა, რომელიც 2-5 დღიანი თავშეკავების შემდეგ ბარდება. შედეგების საფუძველზე რეპროდუქტოლოგი ადგენს მკურნალობის გეგმას - ოვულაციის სტიმულაციიდან დამხმარე რეპროდუქციულ ტექნოლოგიებამდე.