მენტალური ჯანმრთელობა
მენტალური ჯანმრთელობა გულისხმობს ემოციური, ფსიქიკური და სოციალური კეთილდღეობის მდგომარეობას, რომელიც განსაზღვრავს, როგორ ვფიქრობთ, ვგრძნობთ და ვუმკლავდებით ცხოვრებისეულ სირთულეებს.
მენტალური ჯანმრთელობა ფსიქიკური, ემოციური და სოციალური კეთილდღეობის მდგომარეობაა, რომელიც ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ფიზიკური ჯანმრთელობა. იგი გავლენას ახდენს ჩვენს აზროვნებაზე, ურთიერთობებზე, პროდუქტიულობასა და ცხოვრებით კმაყოფილებაზე. მენტალურ ჯანმრთელობაზე ზრუნვა ყველა ადამიანს სჭირდება, არა მხოლოდ მას, ვისაც აშლილობა აქვს.
გავრცელებული მდგომარეობები
- დეპრესია - ხანგრძლივი დაქვეითებული განწყობა, ინტერესის დაკარგვა;
- შფოთვითი აშლილობები - გადაჭარბებული და მუდმივი შფოთვა, პანიკის შეტევები;
- სტრესი და ემოციური გადაწვა - ხანგრძლივი დაძაბულობის შედეგი;
- ძილის დარღვევები - ხშირად ფსიქიკური მდგომარეობის ანარეკლი;
- დამოკიდებულებები - ფსიქოაქტიური ნივთიერებებით ან ქცევებით.
როდის მივმართოთ სპეციალისტს
დახმარებაა საჭირო, როცა ემოციური სირთულეები ხელს უშლის ყოველდღიურ ცხოვრებას, სამსახურსა და ურთიერთობებს, ან როცა ადამიანი დამოუკიდებლად ვეღარ უმკლავდება მდგომარეობას. საგანგაშოა თვითდაზიანების ან უიმედობის ხანგრძლივი ფიქრები, რომლებიც დაუყოვნებელ დახმარებას საჭიროებს.
მხარდაჭერა და მკურნალობა
დახმარებას სთავაზობენ ფსიქოლოგები, ფსიქოთერაპევტები და ფსიქიატრები. მიდგომა შესაძლოა იყოს ფსიქოთერაპია, საჭიროებისას მედიკამენტური მკურნალობა ან მათი კომბინაცია. ადრეული მიმართვა გამოჯანმრთელების შანსს მნიშვნელოვნად ზრდის.
პრევენცია და თვითდახმარება
მენტალურ ჯანმრთელობას იცავს რეგულარული ძილი, ფიზიკური აქტივობა, სოციალური კავშირები, სტრესის მართვა და ბალანსი სამუშაოსა და დასვენებას შორის.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ ფსიქოლოგები, ფსიქიატრები და ცენტრები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ მენტალურ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ სტატიებსა და მედიკამენტებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ჩვეულებრივი სევდა კონკრეტულ მიზეზს უკავშირდება, დროებითია და თანდათან ცხრება. დეპრესიაზე მიუთითებს დაქვეითებული განწყობა, რომელიც 2 კვირაზე მეტ ხანს გრძელდება და თან ახლავს ინტერესის დაკარგვა, ძილისა და მადის დარღვევა, ენერგიის უქონლობა და თვითშეფასების დაცემა. თუ ეს ნიშნები ყოველდღიურ ცხოვრებას ხელს უშლის, სპეციალისტთან მიმართვაა საჭირო.
დაუყოვნებელი დახმარებაა საჭირო, თუ ადამიანს აქვს თვითდაზიანების ან სუიციდის ფიქრები, გეგმა ან იმპულსი, ან თუ ის კარგავს რეალობასთან კავშირს. ასევე გადაუდებელია მკვეთრი ქცევითი ცვლილება, აგრესია საკუთარი თავის ან სხვების მიმართ. ასეთ დროს არ უნდა დაელოდოთ - მიმართეთ გადაუდებელ სამსახურს ან საკრიზისო ხაზს.
ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე ზრუნვა ისეთივე ბუნებრივია, როგორც ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე, და დახმარების ძებნა სისუსტის ნიშანი არ არის - პირიქით, ეს პასუხისმგებლიანი ნაბიჯია. სპეციალისტთან საუბარი კონფიდენციალურია. სირცხვილისა და სტიგმის შიში ხშირად ხდება დახმარების გადადების მიზეზი, რაც მდგომარეობას ამძიმებს.
დაეხმარეთ თავს რეგულარული ძილით (7-9 საათი), ფიზიკური აქტივობით, ცოცხალი სოციალური კავშირებით და დასვენებისთვის დროის გამოყოფით. სასარგებლოა ეკრანებისა და სოციალური ქსელების დროის შეზღუდვა და სუნთქვითი ან სარელაქსაციო სავარჯიშოები. ეს ჩვევები არ ცვლის მკურნალობას მძიმე მდგომარეობისას, თუმცა მნიშვნელოვნად ეხმარება მდგრადობის შენარჩუნებას.
ყველაზე მნიშვნელოვანი მოსმენა და განსჯის გარეშე მხარდაჭერაა - ნუ შეაფასებთ და ნუ დააჩქარებთ. წაახალისეთ სპეციალისტთან მიმართვა და შესთავაზეთ პრაქტიკული დახმარება, მაგალითად ვიზიტის დაგეგმვაში. თუ ახლობელი თვითდაზიანებაზე საუბრობს, ეს სერიოზულად აღიქვით და დაუყოვნებლივ მოიძიეთ პროფესიული დახმარება.