ნეფროლოგია
ნეფროლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც თირკმელების დაავადებების - გლომერულონეფრიტის, თირკმლის ქრონიკული დაავადებისა და სხვა პათოლოგიების - დიაგნოსტიკასა და თერაპიულ მკურნალობას შეისწავლის.
ნეფროლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც თირკმელების დაავადებების დიაგნოსტიკას, თერაპიულ მკურნალობასა და პრევენციას შეისწავლის. თირკმლის დაავადებები განსაკუთრებით მზაკვრულია - ისინი წლების განმავლობაში უსიმპტომოდ მიმდინარეობს და ხშირად მხოლოდ მოგვიანებულ სტადიაზე ვლინდება, ამიტომ ადრეულ გამოვლენას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს.
ძირითადი ნეფროლოგიური დაავადებები
- თირკმლის ქრონიკული დაავადება - თირკმლის ფუნქციის თანდათანობითი დაქვეითება;
- გლომერულონეფრიტი - თირკმლის ფილტრაციული აპარატის ანთება;
- დიაბეტური ნეფროპათია - შაქრიანი დიაბეტით გამოწვეული თირკმლის დაზიანება;
- ჰიპერტენზიული ნეფროპათია - მომატებული წნევის შედეგად განვითარებული დაზიანება;
- პოლიკისტოზი - მემკვიდრეობითი დაავადება თირკმელებში მრავლობითი კისტებით;
- ნეფროზული სინდრომი - ცილის მასიური კარგვა შარდით, გამოხატული შეშუპებით.
როდის მივმართოთ ნეფროლოგს
საყურადღებო ნიშნებია სახისა და ფეხების შეშუპება, შარდის ფერისა და რაოდენობის ცვლილება, ქაფიანი შარდი, ძნელად სამართავი არტერიული წნევა და მუდმივი სისუსტე. ნეფროლოგის მეთვალყურეობა აუცილებელია დიაბეტისა და ჰიპერტენზიის მქონე პაციენტებისთვის, რომლებშიც თირკმლის დაზიანების რისკი მომატებულია.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
ძირითადი კვლევებია სისხლში კრეატინინის განსაზღვრა და ფილტრაციის სიჩქარის გამოთვლა, შარდის ანალიზი ცილაზე, თირკმელების ექოსკოპია, ზოგ შემთხვევაში კი თირკმლის ბიოფსია. მკურნალობა მიმართულია ძირითადი დაავადების კონტროლზე, ხოლო შორსწასულ სტადიაზე გამოიყენება დიალიზი და თირკმლის გადანერგვა.
პრევენცია
თირკმელების დაცვის მთავარი გზაა შაქრისა და წნევის კონტროლი, საკმარისი სითხის მიღება, მარილის შეზღუდვა და ტკივილგამაყუჩებლების უკონტროლო მიღებისგან თავის შეკავება.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ ნეფროლოგები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ თირკმლის დაავადებებთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ნეფროლოგი თერაპევტია - ის მკურნალობს თირკმლის შინაგან დაავადებებს მედიკამენტებით: გლომერულონეფრიტს, თირკმლის უკმარისობას, დიაბეტურ დაზიანებას. უროლოგი კი ქირურგიული პროფილის ექიმია და შარდგამომყოფი გზების სტრუქტურულ პრობლემებზე მუშაობს - კენჭებზე, სიმსივნეებზე, პროსტატის დაავადებებზე. ხშირად ეს ორი სპეციალისტი ერთ პაციენტს ერთობლივად მართავს.
დიაბეტისა და ჰიპერტენზიის მქონე პაციენტებმა კრეატინინი და შარდში ალბუმინი წელიწადში ერთხელ მაინც უნდა შეიმოწმონ. დანარჩენებისთვის შემოწმების საბაბია შეშუპება, ქაფიანი ან შეფერილი შარდი, აუხსნელი წნევის მატება ან თირკმლის დაავადება ოჯახში. ასევე შემოწმება ურჩევნიათ მათ, ვინც ტკივილგამაყუჩებლებს ხანგრძლივად, კვირაში რამდენჯერმე იღებს.
ძირითადი მაჩვენებელია სისხლის კრეატინინი, რომლითაც გამოითვლება გორგლოვანი ფილტრაციის სიჩქარე (გფს) - თირკმლის მუშაობის მთავარი საზომი. გფს 60-ზე დაბლა სამ თვეზე მეტხანს თირკმლის ქრონიკულ დაავადებაზე მიუთითებს. ასევე მნიშვნელოვანია შარდში ალბუმინის განსაზღვრა - ის დაზიანებას ფილტრაციის დაქვეითებამდე, ყველაზე ადრეულ ეტაპზე ავლენს.
არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო მედიკამენტების რეგულარული, ხანგრძლივი მიღება მართლაც აზიანებს თირკმელს, განსაკუთრებით ხანდაზმულებში, გაუწყლოებისას და უკვე დაქვეითებული ფუნქციის ფონზე. ერთჯერადი ან რამდენიმედღიანი მიღება ჯანმრთელი თირკმლისთვის უსაფრთხოა. თუ ტკივილგამაყუჩებელი კვირაზე მეტხანს გჭირდებათ, ამის მიზეზი ექიმთან ერთად უნდა მოძებნოთ და თირკმლის ფუნქციაც შეამოწმოთ.
დიალიზი ინიშნება, როცა თირკმლის ფუნქცია კრიტიკულად ეცემა - ფილტრაციის სიჩქარე დაახლოებით 10-15-მდე მცირდება და ორგანიზმში ტოქსინები გროვდება. ჰემოდიალიზი კლინიკაში ტარდება კვირაში სამჯერ, სეანსი 4 საათამდე გრძელდება; პერიტონეული დიალიზი კი სახლის პირობებში ყოველდღიურად კეთდება. დიალიზზე მყოფ პაციენტთა ნაწილისთვის საუკეთესო გამოსავალი თირკმლის გადანერგვაა.