ონკო-გინეკოლოგია
ონკო-გინეკოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც ქალის რეპროდუქციული სისტემის ავთვისებიანი სიმსივნეების პრევენციას, დიაგნოსტიკასა და კომპლექსურ მკურნალობას შეისწავლის.
ონკო-გინეკოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც ქალის რეპროდუქციული სისტემის ავთვისებიან სიმსივნეებსა და სიმსივნისწინარე მდგომარეობებს შეისწავლის. ამ დაავადებების დიდი ნაწილი ადრეულ სტადიაზე სრულად განკურნებადია, ამიტომ გადამწყვეტი მნიშვნელობა სკრინინგსა და დროულ დიაგნოსტიკას ენიჭება.
ძირითადი დაავადებები
- საშვილოსნოს ყელის სიმსივნე - უმეტესად ადამიანის პაპილომავირუსთან (HPV) ასოცირებული, სკრინინგით პრევენცირებადი;
- ენდომეტრიუმის სიმსივნე - საშვილოსნოს ლორწოვანის სიმსივნე, ხშირად ადრეული სისხლდენით ვლინდება;
- საკვერცხის სიმსივნეები - ხანგრძლივად უსიმპტომო მიმდინარეობით გამორჩეული;
- ვულვისა და საშოს სიმსივნეები - შედარებით იშვიათი ლოკალიზაციები;
- მოსაზღვრე (ბორდერლაინ) სიმსივნეები - დაბალი ავთვისებიანობის პოტენციალის წარმონაქმნები;
- სიმსივნისწინარე ცვლილებები - დისპლაზიები, რომელთა დროული მკურნალობა სიმსივნის განვითარებას აღკვეთს.
როდის მივმართოთ ექიმს
საყურადღებოა უჩვეულო ან სისხლიანი გამონადენი, კონტაქტური სისხლდენა, მუცლის ქვედა არეში ტკივილი, შებერილობა და უმიზეზო წონის კლება. სიმპტომების არარსებობა სკრინინგის გამოტოვების საფუძველი არ არის - ადრეული სტადიები ხშირად უჩივილოდ მიმდინარეობს.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
დიაგნოსტიკა მოიცავს ციტოლოგიურ სკრინინგს, კოლპოსკოპიას, ბიოფსიას, ულტრაბგერით და ტომოგრაფიულ კვლევებს, ასევე სიმსივნური მარკერების განსაზღვრას. მკურნალობა კომპლექსურია - ქირურგია, ქიმიოთერაპია და სხივური თერაპია ინდივიდუალური გეგმით კომბინირდება.
პრევენცია
რისკს ამცირებს HPV ვაქცინაცია, რეგულარული სკრინინგი, წონის კონტროლი და მოწევისგან თავის შეკავება. გინეკოლოგთან პროფილაქტიკური ვიზიტი ყოველწლიურად არის რეკომენდებული.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ ონკოგინეკოლოგები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ თემატურ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ციტოლოგიური კვლევა (პაპ-ტესტი) რეკომენდებულია 25 წლიდან 3 წელიწადში ერთხელ, ხოლო 30 წლიდან შესაძლებელია HPV ტესტთან კომბინაცია 5-წლიანი ინტერვალით. ნორმალური შედეგების მიუხედავად სკრინინგი 65 წლამდე გრძელდება. ცვლილებების აღმოჩენისას ინტერვალი მცირდება და გრაფიკს ექიმი განსაზღვრავს.
ვაქცინა იცავს პაპილომავირუსის მაღალი რისკის ტიპებისგან, რომლებიც საშვილოსნოს ყელის სიმსივნის შემთხვევათა დიდ უმრავლესობას იწვევს. ოპტიმალური ასაკი ვაქცინაციისთვის 9-14 წელია, თუმცა ის უფროს ასაკშიც ეფექტურია. ვაქცინაცია სკრინინგს არ ანაცვლებს - ციტოლოგიური კვლევა ვაქცინირებულ ქალებშიც აუცილებელია.
დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს, თუ სქესობრივი კონტაქტის შემდეგ სისხლიანი გამონადენი გიჩნდებათ, გამონადენმა ფერი და სუნი შეიცვალა ან უმიზეზოდ იკლეთ წონაში 6 თვეში 5%-ზე მეტი. მუცლის შებერილობა, რომელიც 3 კვირაზე მეტხანს ყოველდღიურად მეორდება, საკვერცხეების შემოწმებას საჭიროებს. ამ ნიშნების უმეტესობა კეთილთვისებიან მიზეზს უკავშირდება, თუმცა გამორიცხვა კვლევით არის საჭირო.
CA-125 სისხლის მაჩვენებელია, რომელიც საკვერცხის სიმსივნის დროს ხშირად მატულობს, თუმცა სკრინინგისთვის არ გამოიყენება - მას ენდომეტრიოზი, ანთება და მენსტრუაციაც ზრდის. ის ინიშნება საეჭვო წარმონაქმნის შეფასებისა და მკურნალობის ეფექტის მონიტორინგისთვის. შედეგის ინტერპრეტაცია ყოველთვის ულტრაბგერით კვლევასთან ერთად ხდება.
გადაწყვეტილება მიიღება მულტიდისციპლინური გუნდის მიერ, რომელშიც ქირურგი, ქიმიოთერაპევტი და სხივური თერაპიის სპეციალისტი მონაწილეობს. გეგმა დამოკიდებულია სიმსივნის ტიპზე, სტადიაზე, პაციენტის ასაკსა და თანმხლებ დაავადებებზე. ზოგ შემთხვევაში მკურნალობა ოპერაციით იწყება, ზოგში კი ჯერ ქიმიოთერაპია ტარდება.
