პარაზიტოლოგია
პარაზიტოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც პარაზიტული დაავადებების - ჰელმინთოზებისა და უმარტივესებით გამოწვეული ინფექციების - დიაგნოსტიკას, მკურნალობასა და პრევენციას შეისწავლის.
პარაზიტოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც ადამიანის ორგანიზმში მობინადრე პარაზიტებით - ჭიებითა (ჰელმინთებით) და უმარტივესებით - გამოწვეულ დაავადებებს შეისწავლის. პარაზიტული ინფექციები ყველა ასაკში გვხვდება, განსაკუთრებით ხშირად კი ბავშვებში, და მრავალფეროვანი, ხშირად ბუნდოვანი სიმპტომებით ვლინდება.
გავრცელებული პარაზიტული დაავადებები
- ენტერობიოზი - მრგვალი მცირე ჭიებით გამოწვეული ინფექცია, ყველაზე ხშირი ბავშვებში;
- ასკარიდოზი - ნაწლავის მსხვილი მრგვალი ჭიები, დაბინძურებული საკვებით გადამდები;
- ლამბლიოზი - უმარტივესებით გამოწვეული ნაწლავის ინფექცია, მუცლის ტკივილითა და ფაღარათით;
- ექინოკოკოზი - ღვიძლსა და ფილტვებში კისტების წარმომქმნელი პარაზიტი, ძაღლებისგან გადამდები;
- ტოქსოპლაზმოზი - განსაკუთრებით საშიში ორსულობის დროს, კატებთან კონტაქტით გადამდები;
- ტოქსოკაროზი - ცხოველების პარაზიტით გამოწვეული ინფექცია, ხშირი ქვიშაში მოთამაშე ბავშვებში.
როდის ვიფიქროთ პარაზიტულ ინფექციაზე
საეჭვო ნიშნებია მუცლის განმეორებადი ტკივილი, არასტაბილური განავალი, მადის ცვლილება, კანის აუხსნელი გამონაყარი, ღამის ქავილი ანალურ არეში და ბავშვებში მოუსვენარი ძილი. ეს სიმპტომები სხვა დაავადებებსაც ახასიათებს, ამიტომ დიაგნოზი მხოლოდ ლაბორატორიული კვლევით უნდა დაისვას.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
გამოიყენება განავლის კვლევა, პერიანალური ანაფხეკი, სისხლის სეროლოგიური ტესტები, ხოლო ექინოკოკოზზე ეჭვისას - ექოსკოპია და ტომოგრაფია. მკურნალობა ტარდება ანტიპარაზიტული მედიკამენტებით, რომლებსაც ექიმი დაავადების სახეობის მიხედვით არჩევს.
პრევენცია
მთავარია ხელების დაბანა ჭამის წინ და ტუალეტის შემდეგ, ხილ-ბოსტნეულის გულდასმით გარეცხვა, ხორცის სრული თერმული დამუშავება, უსაფრთხო წყლის მოხმარება და შინაური ცხოველების რეგულარული პროფილაქტიკა.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ პარაზიტოლოგები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ პარაზიტულ დაავადებებთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
შემოწმება ღირს, თუ ანალური არის ქავილი ღამით რამდენიმე დღეზე მეტხანს მეორდება, მუცლის ტკივილი და არასტაბილური განავალი 2 კვირაზე მეტხანს გრძელდება, ან სისხლის ანალიზში ეოზინოფილების აუხსნელი მომატება გამოვლინდა. ბავშვებში დამატებითი ნიშნებია კბილების ღრჭენა ძილში, მადის მოშლა და წონის მატების შეჩერება. უმიზეზო წონის კლება ყოველთვის სრულ გამოკვლევას საჭიროებს.
პარაზიტები კვერცხებს უწყვეტად არ გამოყოფენ - ერთჯერადი ანალიზი ინფექციის არსებობისასაც შეიძლება სუფთა აღმოჩნდეს. ამიტომ კვლევა 2-3 დღის შუალედით სამჯერ მეორდება, რაც გამოვლენის ალბათობას მნიშვნელოვნად ზრდის. ენტერობიოზზე კი ინფორმაციულია დილის პერიანალური ანაფხეკი ტუალეტამდე და დაბანამდე - სწორედ იქ დებს პარაზიტი კვერცხებს ღამით.
ბრმად, დიაგნოზის გარეშე მკურნალობა არ არის რეკომენდებული - სხვადასხვა პარაზიტს სხვადასხვა მედიკამენტი და დოზა სჭირდება, არასწორი კურსი კი უშედეგოა და ორგანიზმს ზედმეტად ტვირთავს. გამონაკლისს ექიმი განსაზღვრავს - მაგალითად ოჯახის წევრების თანადროული მკურნალობა დადასტურებული ენტერობიოზის დროს. ჯერ ანალიზი, შემდეგ მკურნალობა - ეს თანმიმდევრობა უცვლელია.
ენტერობიოზის დროს ხშირია თვითდაინფიცირების წრე - ქავილისას კვერცხები ფრჩხილებქვეშ ხვდება და პირით ისევ ორგანიზმში ბრუნდება. წრის გასაწყვეტად მედიკამენტის მიღება 2 კვირის შემდეგ მეორდება, ერთდროულად მკურნალობს მთელი ოჯახი, ხოლო თეთრეული და საცვლები ცხელ წყალში ირეცხება და აუთოება. მოკლედ შეჭრილი ფრჩხილები და ხელების ხშირი დაბანა განმეორების რისკს მკვეთრად ამცირებს.
ძაღლებისგან შესაძლებელია ექინოკოკოზისა და ტოქსოკაროზის გადმოცემა, კატებისგან კი ტოქსოპლაზმოზის - ეს უკანასკნელი განსაკუთრებით საშიშია ორსულებისთვის. დაცვის წესებია: ცხოველების ანტიპარაზიტული პროფილაქტიკა ვეტერინართან შეთანხმებული გრაფიკით, ხელების დაბანა ცხოველთან კონტაქტის შემდეგ, კატის ტუალეტის წმენდა ხელთათმანით (ორსულებმა საერთოდ მოერიდონ) და ბავშვების ქვიშაში თამაშის შემდეგ ჰიგიენა.
