პროფ. პათოლოგიები
პროფესიული პათოლოგიები სამუშაო გარემოს მავნე ფაქტორებით - მტვრით, ხმაურით, ქიმიური ნივთიერებებით ან ფიზიკური გადატვირთვით - გამოწვეული დაავადებების ჯგუფია.
პროფესიული პათოლოგიები ის დაავადებებია, რომლებსაც სამუშაო გარემოს მავნე ფაქტორები იწვევს - მტვერი, ხმაური, ვიბრაცია, ქიმიური ნივთიერებები, გამოსხივება ან ხანგრძლივი ფიზიკური გადატვირთვა. ეს დაავადებები ნელა, წლების განმავლობაში ვითარდება, ამიტომ მათი ადრეული გამოვლენა რეგულარულ პროფესიულ შემოწმებაზეა დამოკიდებული.
გავრცელებული პროფესიული დაავადებები
- პნევმოკონიოზები - ფილტვების დაზიანება მტვრის ხანგრძლივი ჩასუნთქვით, ხშირი მაღაროსა და მშენებლობის მუშაკებში;
- პროფესიული სმენის დაქვეითება - ხმაურიან გარემოში მრავალწლიანი მუშაობის შედეგი;
- ვიბრაციული დაავადება - ვიბრაციული ინსტრუმენტებით მუშაობისას სისხლძარღვებისა და ნერვების დაზიანება;
- პროფესიული კანის დაავადებები - ქიმიურ ნივთიერებებთან კონტაქტით გამოწვეული დერმატიტები;
- საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის დაზიანებები - ერთფეროვანი მოძრაობებითა და არასწორი პოზით გამოწვეული;
- პროფესიული ასთმა და ალერგია - სამუშაო ადგილის ალერგენებზე განვითარებული რეაქცია.
ვინ არის რისკის ქვეშ
მომატებული რისკი აქვთ მაღაროელებს, მშენებლებს, ქიმიური და მეტალურგიული წარმოების მუშაკებს, მძღოლებს, სამედიცინო პერსონალს, ასევე ოფისის თანამშრომლებს - ამ უკანასკნელებში ჭარბობს მხედველობის დაძაბულობა, კისრისა და წელის პრობლემები.
როდის მივმართოთ ექიმს
საყურადღებოა ნებისმიერი ჩივილი, რომელიც სამუშაო დღეებში ძლიერდება და დასვენებისას სუსტდება - ხველა, სუნთქვის გაძნელება, ყურების შუილი, კანის გამონაყარი ან სახსრების ტკივილი. ასეთი კავშირის შემჩნევა დაავადების პროფესიულ ბუნებაზე მიუთითებს.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
კვლევა მოიცავს სამუშაო ისტორიის დეტალურ ანალიზს, ფილტვების ფუნქციურ ტესტებს, აუდიომეტრიას და შესაბამის ლაბორატორიულ კვლევებს. მკურნალობის მთავარი პრინციპი მავნე ფაქტორთან კონტაქტის შეწყვეტა ან შემცირებაა, რასაც სიმპტომური თერაპია და რეაბილიტაცია ემატება.
პრევენცია
გადამწყვეტია ინდივიდუალური დაცვის საშუალებების გამოყენება - რესპირატორი, ყურსაცმები, ხელთათმანები - სამუშაო ადგილის სწორი მოწყობა, შესვენებების დაცვა და პერიოდული სამედიცინო შემოწმებები.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ პროფესიული პათოლოგიების სპეციალისტები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ ამ დაავადებებთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ექიმთან ვიზიტი საჭიროა, თუ სიმპტომები - ხველა, ქოშინი, კანის გაღიზიანება, ყურების შუილი - სამუშაო კვირის განმავლობაში 2-4 კვირაზე მეტხანს მეორდება და შვებულებისას ან უქმეებზე მკვეთრად სუსტდება. მტვრიან გარემოში მომუშავეთათვის 3 კვირაზე გახანგრძლივებული ხველა ყოველთვის გამოკვლევის საბაბია. ვიზიტზე დეტალურად აღწერეთ სამუშაო პირობები და სტაჟი - ეს დიაგნოზისთვის გადამწყვეტი ინფორმაციაა.
მავნე ფაქტორების ზემოქმედების ქვეშ მომუშავეებმა პროფილაქტიკური შემოწმება წელიწადში ერთხელ მაინც უნდა გაიარონ - ხმაურიან წარმოებაში აუდიომეტრია, მტვრიან გარემოში სპირომეტრია და ფილტვების რენტგენი, ქიმიურ წარმოებაში კი სისხლისა და ღვიძლის მაჩვენებლები. ადრეული ცვლილებები ჩივილებამდე ვლინდება და სწორედ ამ ეტაპზეა პროცესი შექცევადი.
ძირითადი რისკებია თვალის დაძაბულობა და სიმშრალე, კისრისა და წელის ტკივილი და მაჯის არხის სინდრომი. დაიცავით წესი 20-20-20: ყოველ 20 წუთში 20 წამით შეხედეთ დაახლოებით 6 მეტრით დაშორებულ საგანს. ყოველ საათში ერთხელ წამოდექით და გაიმართეთ, ეკრანი თვალის დონეზე დააყენეთ, მაჯები კი კლავიატურასთან ნეიტრალურ პოზიციაში გეჭიროთ. თუ თითების დაბუჟება ღამითაც გაწუხებთ, ექიმს მიმართეთ.
პნევმოკონიოზი ფილტვებში მტვრის ნაწილაკების მრავალწლიანი დაგროვებით გამოწვეული დაავადებაა, რომლის დროსაც ფილტვის ქსოვილი ნაწიბუროვნით იცვლება და სუნთქვის ფუნქცია ქვეითდება. ჩამოყალიბებული ცვლილებები შეუქცევადია და ზოგჯერ კონტაქტის შეწყვეტის შემდეგაც პროგრესირებს - ამიტომ მთელი აქცენტი ადრეულ გამოვლენასა და მტვრისგან დაცვაზეა. მკურნალობა სიმპტომურია და გართულებების პრევენციისკენაა მიმართული.
რისკი იწყება დაახლოებით 85 დეციბელიდან 8-საათიანი სამუშაო დღის პირობებში - ეს ხმამაღალი დანადგარის ან სამშენებლო ტექნიკის დონეა. გამაფრთხილებელი ნიშანია ყურების შუილი ცვლის შემდეგ და საუბრის გარჩევის გაძნელება ხმაურში - ამ ეტაპზე აუდიომეტრია აუცილებელია. ხმაურით გამოწვეული სმენის დაქვეითება არ აღდგება, მაგრამ ყურსაცმებისა და საცობების მუდმივი გამოყენება მას სრულად აჩერებს.
