თავ-კისრის ონკოქირურგი
თავ-კისრის ონკოქირურგი ექიმია, რომელიც თავისა და კისრის არეში - ხახის, ხორხის, ფარისებრი ჯირკვლის, პირის ღრუსა და სანერწყვე ჯირკვლების - სიმსივნეების ქირურგიულ მკურნალობას ახორციელებს.
თავ-კისრის ონკოქირურგი ვიწრო პროფილის სპეციალისტია, რომელიც თავისა და კისრის არეში განვითარებული ავთვისებიანი და კეთილთვისებიანი სიმსივნეების ქირურგიულ მკურნალობას ეწევა. ეს არე ანატომიურად რთულია, რადგან აქ თავმოყრილია მნიშვნელოვანი ნერვები, სისხლძარღვები და ორგანოები, რომლებიც სუნთქვას, ყლაპვასა და მეტყველებას უზრუნველყოფს.
რას მკურნალობს თავ-კისრის ონკოქირურგი
- ფარისებრი ჯირკვლის სიმსივნეები - კვანძები და ავთვისებიანი წარმონაქმნები;
- ხახისა და ხორხის სიმსივნეები - ხმისა და ყლაპვის ფუნქციაზე მოქმედი წარმონაქმნები;
- პირის ღრუსა და ენის სიმსივნეები - ლორწოვანის ავთვისებიანი დაზიანებები;
- სანერწყვე ჯირკვლების სიმსივნეები - ყურ-ყბისა და ქვედა ყბის ჯირკვლების წარმონაქმნები;
- კისრის ლიმფური კვანძების დაზიანება - მეტასტაზური და პირველადი პროცესები.
როდის მივმართოთ თავ-კისრის ონკოქირურგს
კონსულტაცია საჭიროა კისერზე ხანგრძლივად შესინჯვადი კვანძის, ხმის უცვლელი ჩახლეჩის, ყლაპვის გაძნელების, პირის ღრუს არა-შეხორცებადი წყლულის ან ცალმხრივი ცხვირის დახშობის დროს. ამ ნიშნების 2-3 კვირაზე მეტხანს შენარჩუნება ექიმის შეფასების საფუძველია.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
დიაგნოსტიკა მოიცავს ექოსკოპიას, კომპიუტერულ და მაგნიტურ-რეზონანსულ ტომოგრაფიას, ენდოსკოპიასა და ბიოფსიას. მკურნალობა ხშირად კომპლექსურია - ქირურგიულ ჩარევას ერწყმის სხივურ თერაპიასა და მედიკამენტურ მკურნალობას, ხოლო ტაქტიკას მულტიდისციპლინური გუნდი განსაზღვრავს.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ თავ-კისრის ონკოქირურგები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
კისრის კვანძების უმეტესობა ინფექციის ფონზე იშლება ლიმფურ კვანძებს წარმოადგენს და 2-3 კვირაში ალაგდება. საგანგაშოა კვანძი, რომელიც უმტკივნეულოა, მკვრივი, უძრავი, თანდათან იზრდება და 3 კვირაზე მეტხანს ნარჩუნდება. ასეთი კვანძი, განსაკუთრებით ხმის ჩახლეჩასთან ან წონის კლებასთან ერთად, ონკოქირურგის შეფასებას საჭიროებს.
წვრილნემსური ბიოფსია (FNA) კვლევაა, რომლის დროსაც თხელი ნემსით კვანძიდან იღება უჯრედების ნიმუში ლაბორატორიული შესწავლისთვის, ხშირად ექოსკოპიის კონტროლით. პროცედურა სწრაფია, ჩვეულებრივი ინექციის მსგავსად გადაიტანება და გაუტკივარებას იშვიათად საჭიროებს. ის ეხმარება ექიმს განასხვავოს კეთილთვისებიანი და ავთვისებიანი წარმონაქმნი ოპერაციამდე.
არა - ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების უმეტესობა კეთილთვისებიანია და მხოლოდ დაკვირვებას საჭიროებს. ავთვისებიანობის რისკს აფასებს ექიმი ექოსკოპიის მახასიათებლების, კვანძის ზომისა და წვრილნემსური ბიოფსიის საფუძველზე. მკურნალობის საჭიროებას სწორედ ეს კვლევები განსაზღვრავს, და არა თავად კვანძის არსებობის ფაქტი.
რადგან ამ არეში მდებარეობს ხმისა და ყლაპვის ფუნქციაზე პასუხისმგებელი სტრუქტურები, ოპერაციამ შესაძლოა დროებით ან იშვიათად ხანგრძლივად იმოქმედოს ხმასა და ყლაპვაზე. თანამედროვე ქირურგია ცდილობს ამ ფუნქციების მაქსიმალურ შენარჩუნებას, ხოლო აღდგენაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს პოსტოპერაციული რეაბილიტაცია და ლოგოპედთან მუშაობა. მოსალოდნელ ცვლილებებს ქირურგი წინასწარ განგიმარტავთ.
ყველაზე მნიშვნელოვანი რისკფაქტორებია თამბაქოს მოხმარება (მოწევა და საღეჭი თამბაქო) და ალკოჰოლი, განსაკუთრებით მათი კომბინაცია. დამატებით მნიშვნელოვანია ადამიანის პაპილომავირუსით (HPV) ინფიცირება, პირის ღრუს ცუდი ჰიგიენა და ხანგრძლივი მზის ზემოქმედება ტუჩის სიმსივნისთვის. ამ ფაქტორების შემცირება პრევენციის საფუძველია.
