ტრავმატოლოგია
ტრავმატოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც ძვალ-სახსროვანი სისტემის დაზიანებების - მოტეხილობების, ამოვარდნილობების, დაჭიმვებისა და რბილი ქსოვილების ტრავმების დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას შეისწავლის.
ტრავმატოლოგია მედიცინის დარგია, რომელიც სხეულის მექანიკური დაზიანებების - ძვლების, სახსრების, კუნთების, იოგებისა და მყესების ტრავმების მკურნალობას შეისწავლის. ტრავმა ნებისმიერ ასაკში შეიძლება მივიღოთ - ყოფით გარემოში, სპორტის დროს თუ ავტოსაგზაო შემთხვევისას, ამიტომ დროული და სწორი დახმარება გადამწყვეტია ფუნქციის სრული აღდგენისთვის.
გავრცელებული ტრავმები
- მოტეხილობა - ძვლის მთლიანობის დარღვევა, ღია ან დახურული ფორმით;
- ამოვარდნილობა - სახსრის ზედაპირების სრული დაშორება, ყველაზე ხშირად მხრის სახსარში;
- იოგების დაჭიმვა და გაგლეჯა - ხშირია კოჭისა და მუხლის სახსრებში;
- მენისკის დაზიანება - მუხლის სახსრის ხრტილოვანი ბალიშის გაგლეჯა;
- მყესების დაზიანება - მათ შორის აქილევსის მყესის გაგლეჯა;
- დაჟეჟილობა - რბილი ქსოვილების დაზიანება ძვლის მთლიანობის დარღვევის გარეშე.
როდის მივმართოთ ექიმს
დაუყოვნებლივ არის საჭირო ტრავმატოლოგის ნახვა კიდურის დეფორმაციის, ძლიერი ტკივილის, სახსრის მოძრაობის შეუძლებლობის, სწრაფად მზარდი შეშუპებისა და ჭრილობიდან ძვლის გამოჩენის შემთხვევაში. ერთი შეხედვით უმნიშვნელო ტრავმაც კვლევას საჭიროებს, თუ ჩივილები დღეების განმავლობაში არ იკლებს.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
ძირითადი კვლევებია რენტგენოგრაფია, კომპიუტერული ტომოგრაფია და მაგნიტურ-რეზონანსული კვლევა რბილი ქსოვილებისთვის. მკურნალობა მოიცავს იმობილიზაციას, ნატეხების ჩასწორებას, საჭიროებისას ოპერაციულ ფიქსაციას და სავალდებულო რეაბილიტაციას.
პრევენცია
ტრავმების რისკს ამცირებს სპორტისას დამცავი აღჭურვილობის გამოყენება, ვარჯიშის წინ გახურება, სახლში მოცურების საწინააღმდეგო ზომები და ძვლის სიმტკიცის შენარჩუნება - კალციუმი, ვიტამინი D და ფიზიკური აქტივობა.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ ტრავმატოლოგები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ ტრავმებთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
სახლის პირობებში მათი საიმედოდ გარჩევა შეუძლებელია - ამას მხოლოდ რენტგენი ადგენს. დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს, თუ კიდური დეფორმირებულია, ფეხზე დადგომა ან კიდურით სარგებლობა ვერ ხერხდება, ან ტკივილი კონკრეტული წერტილის შეხებისას მკვეთრია. თუ შეშუპება და ტკივილი 48 საათში არ იკლებს, კვლევა მაინც საჭიროა - ზოგი მოტეხილობა თავიდან ზომიერი სიმპტომებით მიმდინარეობს.
დააფიქსირეთ დაზიანებული კიდური მოსვენებულ მდგომარეობაში და პირველი 48 საათი ცივი კომპრესი გამოიყენეთ - 15-20 წუთით, ყოველ 2-3 საათში, კანზე ქსოვილის გადაფარებით. კიდური შეძლებისდაგვარად შემაღლებულად დაიჭირეთ, რაც შეშუპებას ამცირებს. მოერიდეთ გათბობას, მასაჟსა და ტკივილის მიუხედავად მოძრაობის გაგრძელებას.
შეხორცების ვადა ძვალსა და ასაკზეა დამოკიდებული: თითის ძვლები 3-4 კვირაში ხორცდება, წინამხრისა და წვივის - 6-8 კვირაში, ბარძაყის ძვალი კი 3-4 თვეს საჭიროებს. ბავშვებში პროცესი გაცილებით სწრაფია, ხანდაზმულებში - ნელი. მოწევა და უკონტროლო დატვირთვა შეხორცებას მნიშვნელოვნად აფერხებს, ამიტომ ექიმის რეჟიმის დაცვა აუცილებელია.
არა - უნაცვლებო მოტეხილობების უმეტესობა თაბაშირით ან თანამედროვე ორთეზით იმობილიზაციით იკურნება. ოპერაცია ინიშნება ნატეხების მნიშვნელოვანი გადანაცვლების, სახსარშიდა მოტეხილობის, ღია ტრავმის ან იმ შემთხვევებში, როცა დახურული ჩასწორება შედეგს არ იძლევა. ფიქსაციის მეთოდს ტრავმატოლოგი რენტგენის სურათის მიხედვით ირჩევს.
ვარჯიშზე დაბრუნება მხოლოდ სრული შეხორცებისა და რეაბილიტაციის კურსის დასრულების შემდეგ შეიძლება - მსუბუქი ტრავმების შემდეგ 2-4 კვირაში, მოტეხილობის შემდეგ 2-3 თვეში, იოგების ქირურგიული აღდგენის შემდეგ კი 6-9 თვეში. დაბრუნება ეტაპობრივი უნდა იყოს, დატვირთვის თანდათანობითი მატებით. ნაადრევი დატვირთვა განმეორებითი, უფრო მძიმე ტრავმის ყველაზე ხშირი მიზეზია.
