ციტოლოგია
ციტოლოგია ლაბორატორიული დიაგნოსტიკის დარგია, რომელიც ცალკეული უჯრედების მიკროსკოპულ შესწავლას ეფუძნება - სიმსივნური და სხვა დაავადებების ადრეული გამოვლენისთვის.
ციტოლოგია ლაბორატორიული დიაგნოსტიკის დარგია, რომელიც ცალკეული უჯრედების აგებულებისა და ცვლილებების მიკროსკოპულ შესწავლას ეფუძნება. ის ერთ-ერთი მთავარი მეთოდია სიმსივნური და სიმსივნისწინარე ცვლილებების ადრეული გამოვლენისთვის, ხშირად ჯერ კიდევ სიმპტომების გაჩენამდე.
სად გამოიყენება ციტოლოგია
- საშვილოსნოს ყელის სკრინინგი - პაპ-ტესტი, სიმსივნის პრევენციის მთავარი მეთოდი;
- ფარისებრი ჯირკვლის კვანძების შეფასება - წვრილნემსური ბიოფსიის ნიმუშის კვლევა;
- სარძევე ჯირკვლის წარმონაქმნების კვლევა - უჯრედული შემადგენლობის შესაფასებლად;
- სითხეების ანალიზი - პლევრისა და მუცლის ღრუს სითხის უჯრედული კვლევა;
- ლიმფური კვანძებისა და სხვა წარმონაქმნების პუნქცია - დაავადების ბუნების დასადგენად.
რით განსხვავდება ციტოლოგია ჰისტოლოგიისგან
ციტოლოგია ცალკეულ უჯრედებს იკვლევს, ხოლო ჰისტოლოგია მთელ ქსოვილოვან ნიმუშს მისი აგებულებით. ციტოლოგიური კვლევა ნაკლებ ინვაზიურია და სკრინინგისთვის ხშირად პირველი ნაბიჯია, თუმცა საბოლოო დიაგნოზი ზოგჯერ ქსოვილოვან კვლევასაც საჭიროებს.
როგორ ტარდება კვლევა
უჯრედული ნიმუში აიღება ნაცხის, გამონაცხის ან წვრილი ნემსით პუნქციის გზით, შემდეგ იფერება და მიკროსკოპით შეისწავლება. პროცედურა უმეტესად სწრაფი და მინიმალურად მტკივნეულია.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ დიაგნოსტიკის სპეციალისტები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ თემატურ სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
პაპ-ტესტი საშვილოსნოს ყელის ციტოლოგიური კვლევაა, რომელიც უჯრედების ცვლილებებს ჯერ კიდევ სიმსივნისწინარე სტადიაზე ავლენს. ის რეკომენდებულია 25 წლიდან, ნორმალური შედეგების შემთხვევაში 3 წელიწადში ერთხელ, ხოლო 30 წლიდან - პაპილომავირუსის ტესტთან ერთად 5 წელიწადში ერთხელ. ცვლილებების აღმოჩენისას ინტერვალი მცირდება.
კვლევა სასურველია მენსტრუაციის დასრულების შემდეგ ჩატარდეს, ხოლო წინა 2 დღეს არ უნდა გამოიყენოთ ვაგინალური საშუალებები, არ ჩაატაროთ საშოს გამორეცხვა და მოერიდოთ სქესობრივ კონტაქტს - ეს ყველაფერი შედეგზე მოქმედებს. ეს მარტივი წესები კვლევის სიზუსტეს მნიშვნელოვნად ზრდის. კონკრეტული რეკომენდაციები კლინიკამ შესაძლოა დააზუსტოს.
ციტოლოგიაზე აღმოჩენილი ცვლილება ყოველთვის სიმსივნეს არ ნიშნავს - ხშირად ის ანთებით ან უმნიშვნელო, თავისით გამქრალ ცვლილებას ასახავს. შედეგის მიხედვით ექიმი გადაწყვეტს, საჭიროა თუ არა განმეორებითი კვლევა, კოლპოსკოპია ან ქსოვილოვანი ბიოფსია. მნიშვნელოვანია, რომ ცვლილება ადრეულ სტადიაზე გამოვლინდა და მისი მართვა ხშირად მარტივია.
სკრინინგის ნორმალური შედეგის მიუხედავად, ექიმს დაუყოვნებლივ მიმართეთ, თუ გაქვთ უჩვეულო ან სისხლიანი გამონადენი, სქესობრივი კონტაქტის შემდეგ სისხლდენა ან მენჯის ტკივილი, რომელიც 2-3 კვირაზე მეტხანს გრძელდება. სკრინინგი პროფილაქტიკური მეთოდია და სიმპტომების გაჩენისას დამატებით შემოწმებას ვერ ჩაანაცვლებს. ამ ნიშნების იგნორირება არ ღირს.
ციტოლოგია მაღალი მგრძნობელობის მეთოდია და სკრინინგში ფასდაუდებელია, თუმცა, როგორც ნებისმიერ კვლევას, მასაც აქვს გარკვეული შეზღუდვები. ამიტომ საეჭვო ან არაერთმნიშვნელოვანი შედეგის დროს ტარდება დამატებითი კვლევები, მაგალითად კოლპოსკოპია ან ქსოვილოვანი ბიოფსია, რომელიც საბოლოო დიაგნოზს ადგენს. სწორედ რეგულარულობა ხდის სკრინინგს ესოდენ ეფექტურს.