გასტროენტეროლოგია
გასტროენტეროლოგია შინაგან დაავადებათა დარგია, რომელიც საყლაპავის, კუჭის, ნაწლავების, ღვიძლისა და კუჭქვეშა ჯირკვლის დაავადებების დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას ეხება.
გასტროენტეროლოგია შინაგანი მედიცინის დარგია, რომელიც საჭმლის მომნელებელი ტრაქტისა და მისი დამხმარე ორგანოების - ღვიძლის, ნაღვლის ბუშტისა და კუჭქვეშა ჯირკვლის მუშაობას შეისწავლის. მონელების დარღვევები ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ჩივილია და ხშირად კვების რეჟიმს, სტრესსა და ცხოვრების წესს უკავშირდება.
ხშირი დაავადებები და მდგომარეობები
- დისპეფსია - სიმძიმე, შებერილობა და დისკომფორტი ჭამის შემდეგ;
- გულძმარვა და რეფლუქსური დაავადება - მჟავას უკუდინება საყლაპავში;
- კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლული - ლორწოვანის ღრმა დეფექტი;
- ნაწლავის ანთებითი დაავადებები - კრონის დაავადება და წყლულოვანი კოლიტი;
- პანკრეატიტი - კუჭქვეშა ჯირკვლის მწვავე ან ქრონიკული ანთება;
- ნაღვლკენჭოვანი დაავადება - კენჭების წარმოქმნა ნაღვლის ბუშტში.
როდის მივმართოთ ექიმს
საყურადღებოა განმეორებადი გულძმარვა, მუცლის ტკივილი, შებერილობა, გულისრევა, განავლის რითმისა და ფერის ცვლილება, ასევე მადის დაქვეითება და წონის უმიზეზო კლება. განსაკუთრებულ ყურადღებას საჭიროებს ყლაპვის გაძნელება და სისხლის ნიშნები განავალში.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
გამოკვლევა მოიცავს ლაბორატორიულ ანალიზებს, მუცლის ღრუს ექოსკოპიას და ენდოსკოპიურ კვლევებს - გასტროსკოპიასა და კოლონოსკოპიას. მკურნალობის საფუძველია მედიკამენტები, კვების რეჟიმის კორექცია და გამომწვევი მიზეზის მოხსნა; ქირურგია მხოლოდ გართულებული ფორმების დროსაა საჭირო.
პრევენცია
მონელების სისტემას იცავს რეგულარული კვება ზომიერი ულუფებით, საკმარისი ბოჭკოვანი საკვები, წყლის მიღება, ალკოჰოლისა და თამბაქოს შეზღუდვა და ტკივილგამაყუჩებლების უკონტროლო მიღებისგან თავის შეკავება.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ გასტროენტეროლოგები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ საჭმლის მომნელებელი სისტემის დაავადებებთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ვიზიტი საჭიროა, თუ გულძმარვა კვირაში 2-ჯერ ან მეტად გაწუხებთ, მუცლის ტკივილი ან შებერილობა 2 კვირაზე მეტხანს გრძელდება, ან ჩივილები ღამით გაღვიძებთ. დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს ყლაპვის გაძნელების, განავალში სისხლის, შავი ფერის განავლის, უმიზეზო წონის კლების ან ღებინებაში სისხლის მინარევის შემთხვევაში.
კვლევა უზმოზე ტარდება - ბოლო კვება 6-8 საათით ადრე უნდა იყოს, ამიტომ ოპტიმალურია დილის საათები. კვლევამდე 1-2 დღით ადრე შეზღუდეთ აირწარმომქმნელი პროდუქტები: პარკოსნები, გაზიანი სასმელები, ახალი პური და კომბოსტო. მუდმივი მედიკამენტების მიღება შეგიძლიათ მცირე წყლით; შებერილობისკენ მიდრეკილებისას ექიმმა შესაძლოა აირების შემამცირებელი საშუალება გირჩიოთ.
გაღიზიანებული ნაწლავის სინდრომი ფუნქციური დარღვევაა - ჩივილები რეალურია, მაგრამ ნაწლავში ორგანული დაზიანება არ არის. ანთებითი დაავადებები (კრონი, წყლულოვანი კოლიტი) კი ლორწოვანის ნამდვილ ანთებას იწვევს და გართულებებით მიმდინარეობს. მათ გასარჩევად გამოიყენება განავლის კალპროტექტინის ტესტი და კოლონოსკოპია - სისხლი განავალში, ცხელება და წონის კლება ყოველთვის ორგანულ დაავადებაზე მიუთითებს.
ჩივილებს ყველაზე ხშირად აძლიერებს შემწვარი და ცხიმიანი საკვები, ცხარე სანელებლები, ციტრუსები, პომიდორი, ყავა, შოკოლადი, ალკოჰოლი და გაზიანი სასმელები. მნიშვნელოვანია რეჟიმიც: მიირთვით მცირე ულუფებით დღეში 4-5-ჯერ, ბოლო კვება ძილამდე 3 საათით ადრე დაასრულეთ, ხოლო რეფლუქსის დროს საწოლის თავის ნაწილის ოდნავ შემაღლება ღამის გულძმარვას ამცირებს.
მწვავე პანკრეატიტის ორი მთავარი მიზეზი ნაღვლის კენჭები და ალკოჰოლია - მათზე შემთხვევათა დიდი უმრავლესობა მოდის. პრევენციისთვის მნიშვნელოვანია ალკოჰოლის მკვეთრი შეზღუდვა, ნაღვლკენჭოვანი დაავადების დროული მკურნალობა და ტრიგლიცერიდების კონტროლი. მუცლის ზედა არეში სარტყლისებრი ძლიერი ტკივილი გულისრევასთან ერთად სასწრაფო დახმარების გამოძახების საფუძველია.