ორთოპედია
ორთოპედია მედიცინის დარგია, რომელიც საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის - ძვლების, სახსრების, კუნთებისა და იოგების დაავადებებს, დეფორმაციებსა და ფუნქციურ დარღვევებს შეისწავლის.
ორთოპედია მედიცინის დარგია, რომელიც საყრდენ-მამოძრავებელი სისტემის თანდაყოლილ და შეძენილ დაავადებებს, დეფორმაციებსა და ფუნქციურ დარღვევებს შეისწავლის. ორთოპედიული პრობლემები ყველა ასაკში გვხვდება - ბავშვებში ეს განვითარების თავისებურებებია, მოზრდილებში კი უფრო ხშირად სახსრების ცვეთა და გადატვირთვა.
გავრცელებული ორთოპედიული პრობლემები
- ართროზი - სახსრის ხრტილის თანდათანობითი ცვეთა, ყველაზე ხშირად მუხლისა და მენჯ-ბარძაყის სახსრებში;
- ბრტყელტერფიანობა - ტერფის თაღის დაქვეითება ბავშვებსა და მოზრდილებში;
- ტერფის დეფორმაციები - მათ შორის ცერის გამრუდება (ჰალუქს ვალგუსი);
- მენჯ-ბარძაყის სახსრის დისპლაზია - სახსრის განვითარების თანდაყოლილი დარღვევა ჩვილებში;
- მყესებისა და იოგების ქრონიკული დაზიანებები - გადატვირთვის შედეგად განვითარებული ანთებები;
- ოსტეოპოროზი - ძვლის სიმკვრივის დაქვეითება და მოტეხილობების მომატებული რისკი.
როდის მივმართოთ ორთოპედს
საყურადღებოა სახსრის ტკივილი და შეზღუდული მოძრაობა, სიარულის მანერის ცვლილება, კოჭლობა, კიდურების ასიმეტრია, ტანდეგობის დარღვევა და ფეხსაცმლის ცალმხრივი ცვეთა. ბავშვებში დეფორმაციების ადრეული გამოვლენა მკურნალობას მნიშვნელოვნად ამარტივებს.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობა
ძირითადი კვლევებია რენტგენოგრაფია, ექოსკოპია, მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია და ძვლის დენსიტომეტრია. მკურნალობა მოიცავს მედიკამენტებს, ფიზიოთერაპიას, სამკურნალო ვარჯიშს, ორთოპედიულ საშუალებებს, ხოლო მძიმე შემთხვევებში - ართროსკოპიულ ოპერაციებსა და სახსრის ენდოპროტეზირებას.
პრევენცია
სახსრების ჯანმრთელობას ინარჩუნებს ნორმალური წონა, რეგულარული ზომიერი აქტივობა, კუნთების გაძლიერება, მოხერხებული ფეხსაცმელი და სამუშაო ადგილის სწორი მოწყობა.
ამ გვერდზე შეგიძლიათ იხილოთ ორთოპედები და კლინიკები საქართველოში, ასევე გაეცნოთ სახსრების დაავადებებთან დაკავშირებულ მედიკამენტებსა და სტატიებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ვიზიტი საჭიროა, თუ სახსრის ტკივილი 2 კვირაზე მეტხანს გრძელდება, სახსარი პერიოდულად იკეტება ან ხმაურობს მოძრაობისას, დილის შებოჭილობა 30 წუთს აჭარბებს ან ტკივილი ღამითაც გაწუხებთ. სახსრის შეშუპება, სიწითლე და ცხელება ერთად სასწრაფო მიმართვის საფუძველია - ეს ანთებაზე ან ინფექციაზე შეიძლება მიუთითებდეს.
ენდოპროტეზირება დაზიანებული სახსრის ხელოვნურით ჩანაცვლებაა, ყველაზე ხშირად მუხლისა და მენჯ-ბარძაყის სახსრებზე ტარდება. ოპერაცია განიხილება მაშინ, როცა ართროზი შორსწასულია, ტკივილი ყოველდღიურ აქტივობას ზღუდავს და კონსერვატიული მკურნალობა ამოწურულია. თანამედროვე პროთეზი 15-25 წელი ემსახურება პაციენტს.
ტერფის თაღი 4-6 წლამდე ბუნებრივად ყალიბდება, ამიტომ ამ ასაკამდე მოქნილი ბრტყელტერფიანობა უმეტესად ნორმის ვარიანტია. ორთოპედთან ვიზიტი საჭიროა, თუ ბავშვი ფეხის ტკივილს უჩივის, სწრაფად იღლება სიარულისას, ტერფები ასიმეტრიულია, ტერფი ხისტია ან თაღი 6-7 წლის შემდეგაც არ ჩანს. დროული კორექცია ვარჯიშითა და საშუალებებით ეფექტურია.
ართროსკოპია სახსრის ენდოსკოპიური ოპერაციაა - რამდენიმემილიმეტრიანი განაკვეთებით სახსარში შეჰყავთ ვიდეოკამერა და მიკროინსტრუმენტები. ერთ პროცედურაში შესაძლებელია დიაგნოსტიკაც და მკურნალობაც, მაგალითად მენისკის დაზიანების აღდგენა. პაციენტი კლინიკიდან იმავე ან მეორე დღეს ეწერება და აღდგენა ღია ოპერაციასთან შედარებით ბევრად სწრაფია.
ინდივიდუალურად დამზადებული ღაბაშები ტერფის თაღს ასწორებს, დატვირთვას თანაბრად ანაწილებს და ამცირებს ტკივილს ტერფში, მუხლსა და წელში. მზა, უნივერსალური ღაბაშისგან განსხვავებით ისინი ტერფის ანაბეჭდის ან კომპიუტერული ანალიზის მიხედვით მზადდება. ღაბაშები ეფექტურია მხოლოდ რეგულარული ტარებისას და პერიოდულ განახლებას საჭიროებს ცვეთის მიხედვით.
