რა ფაქტორები მოქმედებს ნაყოფის წონაზე?
თარიღი: 12 იანვარი, 2026
რა განსაზღვრავს ნაყოფის წონას ორსულობის პერიოდში
ორსულობის დროს ნაყოფის წონა ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია, რომელიც ასახავს ბავშვის განვითარებასა და ორსულობის მიმდინარეობას. ამ მაჩვენებელზე კი გავლენას ახდენს როგორც ბიოლოგიური, ისე გარემო და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული ფაქტორები.
გენეტიკური თავისებურებები
ნაყოფის წონა ნაწილობრივ განისაზღვრება მემკვიდრეობით. მშობლების ფიზიკური მონაცემები და გენეტიკური ფონი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ბავშვის ზრდის ტემპსა და საბოლოო წონაში.
დედის კვება და ყოველდღიური ჩვევები
ორსული ქალის კვების ხარისხი პირდაპირ უკავშირდება ნაყოფის განვითარებას.
საკვები ნივთიერებების დეფიციტმა შესაძლოა გამოიწვიოს დაბალი წონის მქონე ახალშობილის დაბადება, ხოლო ჭარბმა კალორიულობამ - ნაყოფის ზედმეტი ზრდა.
ასევე მნიშვნელოვანია ცხოვრების წესი:
მოწევა და არაჯანსაღი კვება ზრდის დაბალი წონის რისკს;
ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავების ნაკლებობა უარყოფითად აისახება ნაყოფის განვითარებაზე;
ზომიერი ფიზიკური აქტივობა და დაბალანსებული დიეტა ხელს უწყობს ნორმალურ ზრდას.
დედის ჯანმრთელობის მდგომარეობა
ორსულობის დროს არსებული გარკვეული დაავადებები შესაძლოა ნაყოფის წონის ცვლილებას იწვევდეს. მაგალითად, შაქრიანი დიაბეტის დროს ნაყოფი პლაცენტის მეშვეობით იღებს ჭარბ გლუკოზას, რაც მისი ზედმეტი ზრდის მიზეზი ხდება. ასეთ შემთხვევებში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნახშირწყლების ცვლის დროული კონტროლი და მართვა.
მრავალნაყოფიანი ორსულობა
ტყუპებისა და მრავალნაყოფიანი ორსულობისას თითოეული ნაყოფი ხშირად შედარებით მცირე წონით ვითარდება, რადგან საკვები ნივთიერებები და ჟანგბადი რამდენიმე ბავშვს შორის ნაწილდება. თუმცა ზოგიერთ შემთხვევაში, გენეტიკისა და კვების თავისებურებების გამო, ყველა ნაყოფმა შესაძლოა ნორმაზე მეტი წონაც მოიმატოს.
ორსულობის ვადა
დღენაკლული ახალშობილები, როგორც წესი, ჩამორჩებიან დროულად დაბადებულ ჩვილებს როგორც წონით, ისე სიმაღლით.
დედის ასაკი
ახალგაზრდა დედებს ხშირად შედარებით მცირე წონის ბავშვები ჰყავთ, მაშინ როცა ასაკის მატებასთან ერთად ნაყოფის წონა საშუალოდ იზრდება.
ბავშვის სქესი
სტატისტიკურად, ბიჭები დაბადებისას უფრო დიდი წონისანი არიან, ვიდრე გოგონები.
ორსულობის გართულებები
ზოგიერთ პათოლოგიას შეუძლია შეაფერხოს ნაყოფის ზრდა ან გამოიწვიოს მისი ზედმეტი წონის მატება. ასეთ მდგომარეობებს შორისაა:
საშვილოსნოსშიდა ზრდის შეფერხება;
პრეეკლამფსია - გართულება, რომელსაც ახასიათებს არტერიული წნევის მატება და ორგანოთა დაზიანების ნიშნები.
რატომ შეიძლება იყოს საშიში ნაყოფის ჭარბი წონა
მაკროსომია (დიდი წონის ნაყოფი) ზრდის მშობიარობის გართულებების რისკს. ასეთ შემთხვევებში ხშირად რეკომენდებულია საკეისრო კვეთა, რადგან ბუნებრივი მშობიარობა შეიძლება ტრავმებითა და სისხლდენით გართულდეს.
ჭარბი წონა გარკვეულ საფრთხეს თავად ბავშვისთვისაც წარმოადგენს და შესაძლოა გამოიწვიოს:
მხრის დისტოცია;
ლავიწის ძვლის მოტეხილობა;
ერბის დამბლა (მხრის ნერვების დაზიანება);
ჰიპოქსია;
მეკონიუმის ასპირაცია.
როგორ ფასდება ნაყოფის წონა
ექიმები ნაყოფის წონისა და მდგომარეობის შესაფასებლად იყენებენ რამდენიმე მეთოდს:
საშვილოსნოს ზომების შეფასება;
ულტრაბგერითი კვლევა;
შეიძლება თუ არა დიდი წონა გართულებაზე მიუთითებდეს
ნაყოფის ჭარბი წონა ზოგჯერ ასოცირდება ისეთი მდგომარეობებთან, როგორიცაა:
გესტაციური დიაბეტი
გენეტიკური დარღვევები
თანდაყოლილი მანკები
თუმცა დიდი წონა ყოველთვის პრობლემას არ ნიშნავს. სწორედ ამიტომ არის აუცილებელი რეგულარული კონტროლი და ექიმთან ვიზიტი.
მაკროსომიის გავრცელება
ნაყოფის ჭარბი წონა ორსულთა დაახლოებით 8-10%-ში გვხვდება. ბოლო წლებში ასეთი შემთხვევების მატება უკავშირდება დედების საშუალო ასაკის ზრდას, კვების სტილის ცვლილებასა და ცხოვრების პირობების გაუმჯობესებას.
რეკომენდაციები ნაყოფის ჭარბი წონის პრევენციისთვის
ორსულის კვება უნდა იყოს მრავალფეროვანი და დაბალანსებული;
არ არის საჭირო „ორი ადამიანის ნაცვლად ჭამა“ - საკმარისია დღიური კალორიების ზომიერი ზრდა;
წონის კონტროლი მთელი ორსულობის განმავლობაში მნიშვნელოვანია;
ზომიერი ფიზიკური აქტივობა ხელს უწყობს ნაყოფის ჯანსაღ განვითარებას.